Schuttingpolitiek

Het meeste geld dat een gemeente uitgeeft, wordt besteed aan taken die wettelijk vastgelegd zijn en waarvoor het Rijk een budget heeft. Dat houdt in dat een gemeenteraad wat te zeggen heeft over details, maar niet over het al dan niet uitvoeren van die taak. Den Haag heeft nu het voornemen om dat takenpakket uit te breiden: onder andere jeugdzorg komt onder gemeentelijke verantwoordelijkheid te vallen, en ook een groter deel van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) komt bij de gemeente te liggen. Rutte denkt op die manier te besparen omdat er efficiënter gewerkt kan worden, maar zelfs als dat waar is, moeten er eerst kosten gemaakt worden om die taken hier aan de praat te krijgen.

Het risico is dat het gemeenten net zo vergaat als bij het uitbetalen van de bijstand. De bijstand wordt al een tijd op lokaal niveau uitbetaalt, maar de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft onlangs laten weten dat vrijwel alle gemeenten onvoldoende geld hebben gekregen om alle uitkeringen te dekken. Het Rijk betaalt het ontstane gat maar ten dele uit, en dus komt de rekening van Rijksbeleid voor een deel bij de gemeente te liggen. 

De VNG voorspelt dat ook jeugdzorg en de WMO uit de klauwen gaan lopen. Gemeenten zullen te weinig geld krijgen en waarschijnlijk de rekening gepresenteerd krijgen. In een tijd waarin de gemeente haar kerntaken probeert te bepalen, lost de rijksoverheid haar problemen op door het probleem voor lagere overheden te vergroten. En dat terwijl de landelijke overheid veel meer ruimte heeft om te bezuinigen: een gemeente kan immers niet al haar uitgaven sturen omdat een groot deel wettelijk verplicht is, en mag daarnaast geen schuld hebben zoals het Rijk dat wel mag. Als de schuttingpolitiek van Rutte de reserves van gemeenten opeet, krijgt de Rijksoverheid de bal straks ongenadig hard teruggekaatst. Dat lijkt een scenario waarbij niemand zich de vingers zou kunnen aflikken; ook rechts Nederland niet.

 

Manuel Buitenhuis

Beleidsmedewerker D66 Apeldoorn