Kerntakendiscussie: algemene beschouwingen

Voorzitter,

In het bestuursakkoord staat de opdracht om als gemeenteraad een discussie te voeren over de vraag wat de kerntaken zijn van de gemeente. Het is de afgelopen weken wel duidelijk geworden dat daarop niet zomaar een antwoord te geven is. Noodzakelijke bezuinigingen en de vraag wat de rol van de gemeente is, liepen hier en daar door elkaar. Wat voor de ene Apeldoorner een kerntaak is, wordt door de andere Apeldoorner misschien gezien als overbodig en nodeloos geldverslindend.

Als D66 vinden wij een demografische balans belangrijk in een toekomstbestendige, sociale, groene en veilige woongemeente met gezonde en actieve inwoners. Kijken we naar de rol van de gemeente die wij daarbij voor ogen hebben dan is dat regisseren of loslaten waar het kan, uitvoeren waar het moet. Wat ons betreft zal die vraag bij elke taak gesteld moeten worden, waarbij er natuurlijk tussenvormen zoals partnerschap mogelijk zijn.

Ik noem een voorbeeld. Hoewel de gemeente niet meer verplicht is om een schooladvies- en begeleidingsdienst mede te financieren, is daar de afgelopen jaren wel voor gekozen. Wij stellen voor dat het onderwijs zelf de verantwoordelijkheid neemt om deze diensten in te schakelen; het gaat immers om ondersteuning van een normale bedrijfsvoering. Datzelfde geldt voor de conciërges. Een onmisbare schakel op de scholen. Wij zien het, gezien de taak van de scholen, dan ook als de verantwoordelijkheid van het onderwijs zelf om ze in dienst te houden.

Voorzitter, de WMO is een brede participatiewet die veel ruimte biedt voor goede initiatieven, maar ook voor het aanbieden van diensten die elkaar overlappen, niet nodig zijn, of waarom niet wordt gevraagd. In het maatschappelijk veld viel ons als fractie op, dat er door de instellingen vaak aanbodgericht gewerkt wordt. Wij willen dat omdraaien naar vraaggericht, dus uitsluitend denkend vanuit de behoefte van mensen. De overheid is er niet om instellingen te laten bestaan, maar wel voor het borgen van zorg voor de mensen die dat nodig hebben. Als gemeenteraad bepalen wij waar de focus ligt binnen een beleidsveld, met altijd als uitgangspunt de vraag vanuit de doelgroep. Vervolgens kopen we de taken volgens dit duidelijke en doelgerichte kader in. Laat ik nog een voorbeeld noemen: de ouderenzorg. Je zou bijna zeggen dat het booming business is. Ons werd duidelijk dat een groot aantal mensen een adviserende rol hebben waar het ouderen betreft. Met goede bedoelingen, dat staat buiten kijf. Het maakt de overhead echter onnodig duur.

Voortbordurend op het bestuursakkoord, dat spreekt over zorg en welzijn dicht bij de mensen, stellen wij daarom voor consultatiespreekuren voor ouderen in de wijken te houden. Ouderen kunnen daar terecht met hun vragen om hulp of inlichtingen over voorzieningen. Zij bepalen in de eerste plaats zelf op welk moment zij advies of hulp nodig hebben. In het algemeen vinden wij dat er gestopt moet worden met het ongevraagd benaderen vanuit organisaties en instellingen en daarmee het creëren van vraag vanuit aanbod. De inzet moet altijd zijn om budget zoveel als maar mogelijk is ten goede te laten komen aan degenen voor wie het bestemd is.

Kortom geen, of zo min mogelijk bestuursorganen of overleggroepjes. Zorg moet doelmatig, efficiënt en last but not least overzichtelijk voor de gebruiker zijn. De gemeente regisseert, koopt op basis van de focus op taken in, instellingen voeren SMART uit.

Voorzitter, D66 heeft oog voor een goed sociaal beleid. Mensen die even of langdurig niet mee kunnen komen in deze maatschappij moet de helpende hand geboden worden. Onze polsstok is echter korter geworden, dus is het zaak om slim met het budget om te gaan. Aan het versoberen van sommige zaken zullen we niet ontkomen. Vooruitlopend op de discussie die daarover komen gaat, willen wij toch alvast één punt noemen.

Kinderen zijn van volwassenen afhankelijk. Zij verkeren soms in een situatie waar zij niets aan hebben kunnen doen en dreigen vervolgens buiten de boot te vallen. Wij hebben de plicht om ze zo goed mogelijk op de toekomst voor te bereiden. Niet alle ouders zijn daartoe financieel in staat. Wij stellen voor het beschikbare budget voor kinderen binnen het Minimabeleid over te hevelen naar de Stichting Leergeld. Op die manier zijn we ervan verzekerd dat het terecht komt waar het nodig is, bij de kinderen zelf. Wij regisseren, maar laten de uitvoering daar waar deze taak in onze ogen uitstekend kan worden neergelegd.

Voorzitter, voor wat betreft de cultuurinstellingen ging het de afgelopen weken jammer genoeg vaak over bezuinigingen in plaats van over kerntaken. Begrijpelijk vanuit de cultuurinstellingen bekeken, maar het is niet waar het op dit moment over gaat. Dat het in stand houden van een cultuurklimaat een kerntaak van de gemeente is, dat staat wat ons betreft niet ter discussie. Nog afgezien van het economisch aspect. Uit alle onderzoeken blijkt dat mensen een goed en divers cultuurklimaat belangrijk vinden in een stad. De crux zit hem in de regie en in de uitvoering. Wat ons betreft zal bij elk van de vier cultuurinstellingen de kerntaak geherdefinieerd moeten worden en vervolgens voor wat betreft de financiële kant van de zaak, hoe met de uitkomst daarvan wordt omgegaan. Een diepgaande discussie hierover zal zorgvuldig gevoerd moeten worden en raakt bovendien de financiën, een onderwerp dat hier nu niet ter discussie staat.

Wij noemden groen. Ook een belangrijk argument als het gaat om het verkopen van Apeldoorn. Als Apeldoorners zijn wij terecht gehecht aan onze groene stad; never change a winning team. Dat betekent in ieder geval dat het groen fatsoenlijk onderhouden wordt, zoals ook omschreven in het bestuursakkoord. Met andere woorden: wat ons betreft een kerntaak van de gemeente.

Voor wat betreft veiligheid: op dit dynamische terrein vinden wij het wenselijk op dit moment geen stappen te zetten, in afwachting van wat komen gaat. Wel zijn we blij met het artikel in de Stentor van 9 november, waarin te lezen valt dat de brandweer de eigen organisatie onder de loep gaat nemen. Zij geven een goed voorbeeld dat navolging verdient.

Tenslotte: laten we de hand ook in eigen gemeenteraad boezem steken. Het hebben van een gemeenteraad is een wettelijke taak. Dat is de kerntaak. Er zitten echter franjes aan deze taak die wat ons betreft niet tot die kerntaak behoren. Een vergoeding voor een internetaansluiting vinden we niet meer van deze tijd. Politieke vergaderingen op internet uitzenden is wat ons betreft luxe en dus geen kerntaak, net als het opleidingsbudget voor raadsleden.

Het is de verantwoordelijkheid van de gekozen volksvertegenwoordigers om hun kennis op peil te houden en van de fracties om in eerste instantie te communiceren met de Apeldoorners. Door het programmeren van meer onderwerpen per donderdag is het misschien mogelijk om terug te gaan van een wekelijkse PMA naar drie PMA’s per vier weken. Dat lijkt een forse besparing op te leveren. De Rekenkamercommissie is belangrijk voor het duale bestuur. Maar de kracht van de Rekenkamer zit in de feiten, niet in haar financiën. Die kunnen wat ons betreft minder.

Voorzitter, het is onmogelijk om alle beleidsvelden te noemen. Als fractie hebben we de afgelopen weken wat betreft de financiën een flink aantal besparingsmogelijkheden gezien. Vanavond is echter, zoals gezegd, niet het moment om ze op te sommen. Wel hebben wij soms ter illustratie een voorschot op het gevraagde abstractieniveau genomen. Vanuit dat niveau zien wij kerntaken die vanuit het verleden omgeven zijn met mooie, ongetwijfeld goed bedoelde, maar overbodige “franjetaken” die afleiden van de kerntaak.

We moeten minder maar gerichter. Er liggen veel kansen in een andere rolneming. Wij willen deze kansen benutten en van Apeldoorn een toekomstbestendige stad maken.